Tabelada yazana kanmayın

Yeditepe Üniversitesi’nde eğitim yönetimi ve denetimi dersleri veren Prof. Adil Çağlar, tercih yapmadan önce okulların mutlaka araştırılması gerektiğini söylüyor. Uğur Dershaneleri Genel Müdür Yardımcısı Turgay Polat ise, ”Yeni açılan Anadolu liselerini en alt sıralarda tercih edin” diyor...

Öğrenci ve veliler okul tercihinde nelere dikkat etmeli?

Turgay Polat: Türkiye’de eski yıllarda sürekli ilk yerleştirmeden sonra okullarda boşluklar kalıyordu. Geçen sene 40 tane açık kontenjan vardı Anadolu liselerinde. Niye? Sistemden dolayı... Milyonlarca çocuk sınava girmiş, kazanmış, sizin hatalı seçiminiz yüzünden Kabataş Lisesi’nde 5 sandalye boş, Galatasaray’da 1 tane boş... Girmesi gereken giremedi. Bunların hepsi hata... Şimdi bu sene bir düzeltme yaptılar. Problemi tam çözmez ama iyi yönleri var. O da şu; 20 Temmuz’a kadar, 12 okul tercihi yapacaksınız... Tek kriteriniz de şimdi başarı sıranız var, tercih etmek istediğiniz okullarda geçen sene son gelen öğrencinin sırası var, ikisini birbirine örtüştürüp, arada girmek istediğiniz okulu yazın. Bu kadar basit... Dikkat edilmesi gereken bir nokta da şu; bir sürü yeni açılan Anadolu lisesi var. Bunlar 4. sınıfta, 3. sınıfta, 2. sınıfta hâlâ klasik lise öğrencisi okutuyor. Lise 1’e yeni Anadolu lisesi öğrencisi alacak. Bu okulun öğretmeni Anadolu lisesi öğretmeni değil, imkanları Anadolu lisesi imkanları değil... O yüzden oraları en alt sıralarda tercih etsinler. Bu çok önemli. Yeni açılan okulları çok fazla yukarıya yazmayın... Bir de çok programlı liselerin bünyesinde öğretmen liseleri var yeni açılan... Türkiye’de sürekli öğretmen lisesi açılıyor. Sayıları 30-40 iken 265’e çıktı, ki bu anlamsız bir sayı, çok programlı liselerde yatakhane yok, bazılarında öğretmen yok. Bu tür okulları iyi araştırsınlar. Bilmedikleri okula, imkanları iyi olur diye gitmesinler.

Peki nasıl araştıracaklar?

Prof. Adil Çağlar: Telefon edebilirler, yakınsa gidebilirler, internette sayfası varsa onu inceleyebilirler. Araştırmadan hiçbir okulu yazmasınlar.

Velilerin işi zor...

Canan Görmez: Çok iyi takip etmeniz gerekiyor. Gün ve gün... Mesela ayın 4’ü akşamında boş kontenjanlar açıklanacak ve siz 5’ine kadar tercih yapmak zorundasınız. Çok hızlı hareket etmelisiniz.

YERLEŞTİRMEDE ASLA TORPİL VE ŞAİBE YOK

Sadık Gültekin: Ambulansla tercih yapmaya giden velileri okumuşsunuzdur geçen yıl..

Canan Görmez: Bu koşturmaca okullar açılana kadar sürüyor... Okul açıldıktan sonra da yapılabilecekler var. Bunu ben velilerin bilmesinin faydalı olduğunu düşünüyorum; iki hafta içinde Anadolu liseleri arasında nakiller başlıyor. Bunu birçok veli bilmiyor. “Evime yakın ben burayı istiyorum” diyor ama olmuyor. Eğer çocuğunuzun puanı tutuyorsa ve o okulun da boş kontenjanı varsa, ki kalıyor genelde bir tane, iki tane, hemen okullar arasında nakil yapılabiliyor...

Turgay Polat: Burada bir parantez açalım, yerleştirmede asla torpil ve şaibe yoktur.

Canan Görmez: Hayır, puan tutmadığı sürece asla olmaz. Hepsi e-okul üzerinden bire bir yapılıyor. Ben bu konuda Milli Eğitim’i çok başarılı buluyorum.

Turgay Polat: Önce girmek istediğiniz okulları listeleyin, sonra diğer rakamlara bakın. Sizin bir isteğiniz okul vardır. Önce o okulu bir araştırın, rakamlara sonra bakın... Hatayı biz burada yapıyoruz, önce rakamlara bakıyoruz, sonra okulu bulmaya çalışıyoruz. Bu yanlış. Önce “Ben şu okulda okumak istiyorum” demek lazım.

Canan Görmez: Size kendimden bir örnek vereceğim. Benim eşim Vefa Lisesi mezunu. Kızım “Ben de Vefa’da okuyacağım” dedi. Çünkü babası anlattıkça hoşuna giderdi. Geçen sene sınavlara girdi. Yani biz de SBS’nin kurbanlarındanız. İlk Beşiktaş Anadolu’yu kazandı, ikinci yerleştirmeye soktuk, aynı değişmedi, sonunda ikinci tercihi Nişantaşı Anadolu’ya girdi. Ama hâlâ daha diyordu ki, “Ben babamın okuluna gideceğim.” Ve en sonunda Vefa’nın çok üstünde bir puan almasına rağmen, nakille Vefa’ya gitti. Yani puanı daha yüksek olan bir okulu değil, Vefa’yı tercih etti. Çünkü böyle olsun istiyordu.

Sadık Gültekin: Burada hep denir ki puanı ziyan olmasın. Ama olay kâr-zarar hesabı değildir, bir ticaret veya matematik olayı değildir. Gerek SBS’de, gerek üniversitede dikkat edilmesi gereken ilk nokta sen nereyi istiyorsun? Puan sadece bir araçtır.

Bu sınav maratonunda çocuk ne istediğini bilebilir mi?

Canan Görmez: Çocuk iyi yetiştiriliyorsa bilir. Burada biz yapılandırıcı yaklaşımı bunun için önemsiyoruz. Okul ve aile işbirliğiyle ve gerçekten iyi bir rehberlikle çocuk gerçekten ne istediğini bilir. Önemli olan çocuğa o fırsatı verebilmek. Ama fırsatı vermezsek, “Hayır sen buraya gireceksin” dersek olay biter.

Turgay Polat: Ben 15 yıldır bu işin içindeyim, bakıyorum da çocuklar bizden, velilerden daha bilinçli. Daha doğru kararlar verebiliyorlar. Çok açık ve net söylüyorum bir çocuk kalkıp, “Ben Adnan Menderes Anadolu Lisesi’ne gitmek istemiyorum, MIT’ye gitmek istiyorum” diyor. Öğretmen de diyor ki, “Oğlum senin MİT’te ne işin var ajan mı olacaksın?” Öğretmen MIT’yi tanımıyor bu ülkede ama öğrenci tanıyor. Çünkü internet dediğimiz kültür çocuklara birçok şeyi verdi. O çocukların aslında hepsi hedefli... Hedefli de, o hedefini bir ifade etme gücü gösterebilseler! Canan Hanım’ın kızı gibi, “Ben şuraya gitmek istiyorum” diyemiyor çoğu. Sadık Bey’in dediği gibi, “Puanın heba olur, puanın yüksekse şuraya git” deniyor bir de...

Prof. Dr. Adil Çağlar: Çocuklar gidecekler okula, hangi imkanları var bakacaklar. Okulun spor salonu var mı? Genç insan, sporla kendilerini geliştirmek zorunda... Laboratuvarları var mı? Uluslararası veya ulusal TÜBİTAK projeleri yapacak yerleri var mı? Sağlıklı bir müzik atölyesi var mı? Okulun mezunları arasında bir kültür birliği var mı? Öğretmenler, yöneticiler, çalışanlar, çocuk ve velisi geldiği zaman nasıl davranıyorlar? Bütün bunlar çok önemli.

Yabancı dile dikkat!

Tercih yapılacak okulun üniversite sınavındaki başarısı da önemli herhalde?

Prof. Dr. Adil Çağlar: Tabii... Ama üniversite sınavında başarısının ötesinde orada 4 yılını geçirecek. O 4 yıl da son derece önemli. İyi arkadaşlıklar edinebilmesi, belki ileride iyi evlilikler kurabilmesi, bütün bunların da düşünülmesi gerektiğini düşünüyorum.

Turgay Polat: Bir şey daha var; Milli Eğitim Bakanlığı bir kontenjan listesi yapar, Anadolu liselerini yukarıdan aşağı sıralar... Okulun yabancı dil kısmı vardır, ben çok takılırım oraya, bakarım yanında İngilizce, Almanca yazar... Veli de zanneder ki burası Almanca eğitim veriyor. Anadolu liselerinin büyük çoğunluğunda yabancı dilde eğitim yok ki! O dil bölümü tamamen bir kandırmacadır. İngilizce olması, Almanca olması bir şey değiştirmiyor ki! Çünkü o okulun öyle bir eğitimi yok. 5 yıllık okullar dışında... Mesela Vefa Anadolu Lisesi 5 yıldır, İstanbul Cağaloğlu Anadolu Lisesi’nde de eğitim 5 yıldır. Ama çoğunda öyle değildir. Onlar yabancı dilde eğitim vermez.

YARIN: Avantajlı okullar...